Từ chiến thắng lịch sử đến “pháo đài xanh” giữa Trường Sa

QPTĐ-Đảo Nam Yết nằm cách bán đảo Cam Ranh khoảng 318 hải lý, tọa lạc tại vị trí chiến lược trên quần đảo Trường Sa. Từ đảo Nam Yết, đi về phía Tây Nam khoảng 13 hải lý là đảo Sơn Ca. Với vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng-an ninh, Nam Yết được xem là một trong những đảo có ý nghĩa chiến lược trọng yếu của quần đảo Trường Sa.

Khí hậu trên đảo mang đặc trưng khắc nghiệt của vùng biển đảo xa bờ. Nhiệt độ trung bình năm dao động từ 25–29 độ C, thời điểm cao nhất lên tới 35 độ C và thấp nhất khoảng 14 độ C. Từ tháng 5 đến tháng 10 là mùa gió Tây Nam, trong khi gió mùa Đông Bắc hoạt động từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau. Khi biển lặng, sóng cao từ 0,2–0,5m, nhưng lúc biển động có thể dâng tới 4–5m. Đặc biệt, giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 12 thường xuất hiện mưa lớn, gió mạnh, gây nhiều khó khăn cho hoạt động đánh bắt hải sản của ngư dân. Độ ẩm trung bình trên đảo đạt khoảng 79%.

Cách đây 51 năm, trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 lịch sử, sau những chiến thắng vang dội của quân và dân ta tại Buôn Ma Thuột, Huế, Đà Nẵng, Khánh Hòa cùng nhiều địa phương khác, một lực lượng tinh nhuệ của Hải quân nhân dân Việt Nam đã bí mật tiến ra giải phóng quần đảo Trường Sa theo mệnh lệnh của Bộ Tư lệnh Hải quân. Sau khi các đảo Song Tử Tây và Sơn Ca được giải phóng, hệ thống phòng thủ của địch tại Trường Sa bị uy hiếp nghiêm trọng. Dù là trung tâm chỉ huy của địch trên quần đảo, đảo Nam Yết cũng không thể chống cự trước sức tiến công thần tốc của quân ta. Đúng 10 giờ 30 phút ngày 27/4/1975, quân ta hoàn toàn làm chủ đảo Nam Yết, lá cờ đỏ sao vàng tung bay kiêu hãnh trên cột mốc chủ quyền giữa trùng khơi Trường Sa.

Từ đó đến nay, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ đảo Nam Yết luôn phát huy truyền thống anh hùng của Đoàn Trường Sa, đoàn kết vượt khó, kiên cường bám đảo, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Song song với nhiệm vụ quốc phòng, đảo từng bước được đầu tư xây dựng đồng bộ với nhiều công trình quốc phòng và dân sinh kiên cố. Hệ thống kè chắn sóng bao quanh đảo, bến cập xuồng, trung tâm văn hóa, chùa Nam Huyên cùng nhiều công trình sinh hoạt hiện đại đã góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ, chiến sĩ nơi đầu sóng ngọn gió. Đặc biệt, từ tháng 3/2016, hệ thống phát thanh FM được triển khai trên đảo đã giúp quân và dân nơi đây kịp thời cập nhật thông tin thời sự trong nước và quốc tế, củng cố niềm tin và ý chí bảo vệ chủ quyền biển đảo.

Dù điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu và nguồn nước ngọt còn nhiều hạn chế, cán bộ, chiến sĩ đảo Nam Yết vẫn phát huy tinh thần tự lực, tự cường, đẩy mạnh tăng gia sản xuất để cải thiện đời sống. Riêng năm 2024, đảo đã thu hoạch hơn 15 tấn rau xanh, gần 3,3 tấn thịt gia súc, gia cầm cùng hàng nghìn kilogam đậu phụ và giá đỗ, với tổng giá trị hơn 475 triệu đồng. Những con số ấy không chỉ phản ánh hiệu quả lao động sản xuất mà còn thể hiện ý chí vượt khó của người lính đảo giữa trùng khơi.

Không chỉ là pháo đài nơi đầu sóng, Nam Yết còn được xem là một trong những đảo đẹp nhất của quần đảo Trường Sa. Tháng 11/2011, “Bia chủ quyền đảo Nam Yết” được UBND tỉnh Khánh Hòa công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh. Đến tháng 6/2020, Hội Cây di sản Việt Nam công nhận bốn cây di sản trên đảo, trong đó có cây bàng vuông tám nhánh nổi tiếng. Trên nền san hô khô cằn ngày nào, giờ đây là những hàng dừa xanh rì, những vườn hoa thanh niên, sân bóng chuyền và khu thể thao do chính bàn tay người lính đảo dựng xây, tạo nên diện mạo xanh tươi, giàu sức sống giữa biển trời Tổ quốc.

Bên cạnh nhiệm vụ huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu, cán bộ, chiến sĩ đảo Nam Yết luôn là điểm tựa tin cậy của ngư dân vươn khơi bám biển. Trong năm 2025, bệnh xá trên đảo đã cấp cứu 11 ngư dân và điều trị cho hơn 100 lượt người, góp phần lan tỏa hình ảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ-Người chiến sĩ Hải quân” trong lòng Nhân dân.

Trải qua hơn nửa thế kỷ xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, đảo Nam Yết đã lập nhiều thành tích xuất sắc, góp phần tô thắm truyền thống: “Đoàn kết chủ động; khắc phục khó khăn; kiên trì cảnh giác; giữ vững chủ quyền”. Đảo nhiều lần được Đảng, Nhà nước, Quân đội và Quân chủng Hải quân trao tặng những phần thưởng cao quý như Huân chương Chiến công hạng Nhất, danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều cờ thi đua, bằng khen của các cấp.

Trong bối cảnh tình hình trên biển còn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với cán bộ, chiến sĩ nơi đây. Phát huy truyền thống đơn vị anh hùng, quân và dân đảo Nam Yết tiếp tục quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng; nâng cao chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu; tăng cường đoàn kết quân dân; chủ động cứu hộ, cứu nạn, hỗ trợ ngư dân vươn khơi bám biển. Mục tiêu xây dựng Nam Yết trở thành đảo “mạnh về phòng thủ, tốt về lối sống, đẹp về cảnh quan môi trường, mẫu mực về đoàn kết quân dân” đang từng ngày được hiện thực hóa bằng ý chí và trách nhiệm của những người lính biển.

Giữa trùng khơi sóng gió hôm nay, cán bộ, chiến sĩ đảo Nam Yết vẫn ngày đêm chắc tay súng, gìn giữ từng tấc biển, tấc đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Và nơi đầu sóng ấy, họ luôn mong chờ những chuyến tàu từ đất liền mang theo tình cảm, niềm tin và hơi ấm của đồng bào cả nước đến với đảo xa.

Ngân Mỹ