Đưa sĩ quan chính quy về cơ sở-Bước đi chiến lược củng cố “thế trận lòng dân” và bác bỏ quan điểm “hành chính hóa quân đội”

QPTĐ-Trong bối cảnh đất nước bước vào “Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, việc củng cố hệ thống chính trị cơ sở gắn với xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh là yêu cầu cấp thiết. Bài viết phân tích rõ vai trò của sĩ quan quân đội trong việc trực tiếp củng cố “thế trận lòng dân”, nâng cao chất lượng quốc phòng địa phương và khả năng phòng thủ từ sớm, từ xa. Đồng thời, trên cơ sở luận cứ khoa học, đấu tranh, bác bỏ những luận điệu sai trái, xuyên tạc cho rằng đây là bước “hành chính hóa quân đội” hay “quân sự hóa cơ sở”. Đây thực chất là bước đi chiến lược nhằm tối ưu hóa sức mạnh của lực lượng vũ trang trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh thế giới đang đứng trước những thay đổi to lớn mang tính thời đại và đất nước sau 40 năm đổi mới đã đạt được những thành tựu lịch sử về cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế. Đất nước ta đã thực sự bước vào kỷ nguyên mới-kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đòi hỏi những quyết sách chiến lược mang tính đột phá để thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đến năm 2030 và tầm nhìn 2045. Trong tổng thể các đột phá đó, cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả được coi là “bệ phóng” quan trọng.

Một trong những nội dung đặc biệt quan trọng trong quá trình tinh gọn bộ máy là việc thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp và sáp nhập đơn vị hành chính, dẫn đến việc kết thúc hoạt động của Ban Chỉ huy quân sự (CHQS) cấp huyện. Trong bối cảnh đó, ngày 31/12/2025, Thường trực Ban Bí thư đã ký ban hành Kết luận số 228-KL/TW, chính thức đồng ý chủ trương đưa sĩ quan quân đội về tham gia Ban CHQS cấp xã.

Tuy nhiên, lợi dụng chủ trương mang tính chiến lược này, các thế lực thù địch và các phần tử cơ hội chính trị đã tung ra những luận điệu xuyên tạc, cho rằng việc đưa quân đội về xã là biểu hiện của “hành chính hóa quân đội”, “quân sự hóa đời sống dân sự” hay “làm dàn trải lực lượng chiến đấu”. Những quan điểm này không chỉ sai lầm về mặt khoa học tổ chức mà còn ẩn chứa âm mưu “phi chính trị hóa” quân đội, chia rẽ mối quan hệ máu thịt giữa Quân đội với Nhân dân, làm suy yếu “thế trận lòng dân” ngay từ cơ sở. Vì vậy, việc thiết lập các luận cứ khoa học để khẳng định tính đúng đắn của chủ trương này và bác bỏ các quan điểm sai trái là nhiệm vụ cấp bách của công tác lý luận hiện nay.

Chủ trương đưa sĩ quan về cơ sở không phải là giải pháp tình thế mà là sự cụ thể hóa hệ thống quan điểm nhất quán của Đảng về xây dựng nền quốc phòng toàn dân và chiến tranh nhân dân.

Thứ nhất, nguyên lý “Dân là gốc” và tư tưởng “Thế trận lòng dân”. Xuyên suốt 40 năm đổi mới, Đảng ta luôn kiên định quan điểm “Dân là gốc”, khẳng định Nhân dân là trung tâm, là chủ thể của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, Đảng xác định “thế trận lòng dân” là nền tảng vững chắc nhất, là sức mạnh nội sinh để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ khi nước chưa nguy. Việc sĩ quan quân đội, những người được đào tạo bài bản về bản lĩnh chính trị và kỹ năng vận động quần chúng, trực tiếp bám trụ tại cơ sở chính là cách để hiện thực hóa phương châm “gần dân, trọng dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân”.

Thứ hai, nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với Quân đội. Lý luận xây dựng Đảng chỉ rõ quân đội là công cụ bạo lực sắc bén để bảo vệ Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Sự lãnh đạo của Đảng đối với quốc phòng, an ninh không chỉ dừng lại ở cấp chiến lược mà phải được thông suốt đến tận cơ sở. Khi sĩ quan chính quy tham gia Ban CHQS cấp xã, họ đóng vai trò là nhịp cầu nối, bảo đảm các chủ trương của Đảng về quốc phòng được triển khai chính xác, kịp thời, không để xảy ra khoảng trống lãnh đạo tại địa bàn dân cư.

Thứ ba, sự thống nhất biện chứng giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong kỷ nguyên mới, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc không tách rời nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Việc bố trí sĩ quan quân đội tại cơ sở giúp kết hợp chặt chẽ giữa phát triển sản xuất với củng cố tiềm lực quốc phòng tại chỗ, tạo môi trường ổn định cho người dân phát triển kinh tế.

Thực tiễn sau 40 năm đổi mới và quá trình thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII cho thấy những vấn đề cấp bách tại cơ sở mà đội ngũ cán bộ hiện tại chưa đáp ứng hết được đó là:

Một là, lỗ hổng trong năng lực quốc phòng tại chỗ. Ở nhiều địa phương, cán bộ Ban CHQS cấp xã chủ yếu là cán bộ bán chuyên trách, chưa được đào tạo chuyên sâu về kiến thức quân sự, quốc phòng. Khi đối diện với các thách thức an ninh phi truyền thống, thiên tai, dịch bệnh hay các tình huống phức tạp về trật tự xã hội, khả năng tham mưu và xử lý tình huống tại chỗ còn lúng túng.

Hai là, áp lực từ mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc giảm cấp hành chính huyện đồng nghĩa với việc cấp xã phải trực tiếp đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước nặng nề hơn, trong đó có nhiệm vụ quốc phòng. Nếu không có đội ngũ sĩ quan chính quy có trình độ tham mưu chiến lược, cấp xã sẽ khó đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao và phức tạp.

Ba là, diễn biến phức tạp của các “điểm nóng” tại cơ sở. Cấp xã là nơi bộc lộ sớm nhất các mâu thuẫn về đất đai, phân hóa giàu nghèo, và cũng là nơi các thế lực thù địch tập trung kích động, gây rối. Thực tế, tại các tỉnh biên giới hay địa bàn trọng điểm cho thấy nhu cầu cấp thiết về những cán bộ quân đội có bản lĩnh để nhận diện và hóa giải các nguy cơ ngay từ lúc mới manh nha.

Để bác bỏ những luận điệu xuyên tạc, cần làm rõ bản chất khoa học của việc đưa sĩ quan về cơ sở trên 3 phương diện chính:

Việc đưa sĩ quan về cơ sở không phải là sự gia tăng biên chế một cách cơ học, gây cồng kềnh bộ máy như một số ý kiến lo ngại. Ngược lại, đây là quá trình tái cấu trúc nguồn nhân lực chất lượng cao của quân đội sau khi tinh giản các đầu mối trung gian. Sĩ quan quân đội được biên chế về xã sẽ thay thế hoặc bổ trợ cho đội ngũ cán bộ quân sự địa phương chưa qua đào tạo chính quy. Đây là bước đi nhằm cụ thể hóa chủ trương “Bộ tinh, tỉnh mạnh, xã vững mạnh, bám cơ sở” của Đảng, giúp chuyển dịch trọng tâm quốc phòng về địa bàn trực tiếp tiếp xúc với Nhân dân.

Quan điểm cho rằng sĩ quan về xã là làm việc “hành chính” là một sự hiểu lầm (hoặc cố tình xuyên tạc) về chức năng của quân đội. Hoạt động của sĩ quan tại Ban CHQS cấp xã tập trung vào các nhiệm vụ chuyên môn đặc thù như: Quản lý và huấn luyện dân quân tự vệ, lực lượng dự bị động viên hùng hậu tại địa phương; xây dựng phương án tác chiến, kế hoạch phòng thủ dân sự, phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn ngay tại địa bàn; tham gia giúp dân phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, củng cố lòng tin của dân đối với chế độ.

Trong chiến tranh hiện đại, ranh giới giữa hậu phương và tiền tuyến bị xóa nhòa. Cơ sở chính là “trận địa” đầu tiên. Do đó, tăng cường sĩ quan chính quy tại đây chính là tăng cường sức mạnh chiến đấu từ gốc, không phải là biến quân đội thành bộ máy hành chính dân sự.

Sĩ quan quân đội là những người có bản lĩnh chính trị vững vàng, được tôi luyện trong môi trường kỷ luật nghiêm minh. Sự hiện diện của họ tại cơ sở giúp tăng cường năng lực lãnh đạo của tổ chức Đảng tại xã, phường, nhất là trong việc đấu tranh với những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” và các thông tin xấu độc trên không gian mạng. Đây là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa xây dựng lực lượng vũ trang với xây dựng hệ thống chính trị, đảm bảo Đảng lãnh đạo tuyệt đối quốc phòng, an ninh ngay từ thôn, bản, tổ dân phố.

“Thế trận lòng dân” không tự nhiên có được mà phải được xây dựng từ những hành động thiết thực, nhất quán. Sĩ quan quân đội về cơ sở đóng vai trò là hạt nhân để quy tụ lòng dân thông qua các hoạt động như:

Thông qua việc “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, cùng ăn, cùng ở, cùng làm với dân, sĩ quan quân đội trực tiếp giúp dân giải quyết những khó khăn bức thiết trong cuộc sống. Khi người dân thấy sĩ quan quân đội tận tâm phục vụ, không ngại khó khổ trong cứu hộ, cứu nạn, giúp dân thoát nghèo, niềm tin của họ đối với Đảng, Nhà nước và Quân đội sẽ được củng cố một cách tự nhiên và vững chắc. Lòng dân chính là “lá chắn mềm” lợi hại nhất trước mọi âm mưu chống phá.

Sĩ quan tại cơ sở có điều kiện bám nắm địa bàn thường xuyên, kịp thời phát hiện các mâu thuẫn xã hội hoặc các hoạt động móc nối của phần tử xấu để tham mưu cho cấp ủy xử lý ngay từ ban đầu. Đây chính là biểu hiện sinh động của tư duy phòng ngừa chủ động, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống. Khi mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi gia đình là một pháo đài dưới sự hướng dẫn của sĩ quan chính quy, thế trận lòng dân sẽ trở thành trận đồ bát quái vô hình nhưng vững chãi trước mọi kẻ thù.

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin, các thế lực thù địch thường lợi dụng dân chủ, nhân quyền để chia rẽ khối đại đoàn kết. Sĩ quan quân đội tại cơ sở là lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, định hướng dư luận, giúp người dân nhận diện rõ bản chất của các luận điệu xuyên tạc. Họ giúp nâng cao trình độ dân trí chính trị, làm cho Nhân dân trở thành chủ thể tích cực trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay tại cơ sở.

Trên cơ sở những luận cứ khoa học nêu trên, chúng ta cần trực diện phản bác các luận điệu sau:

Bác bỏ luận điệu “Hành chính hóa quân đội”. Đây là sự đánh tráo khái niệm nguy hiểm. Các thế lực thù địch cố tình đồng nhất việc sĩ quan làm việc trong cơ cấu chính quyền cơ sở với việc biến họ thành nhân viên văn phòng dân sự. Thực tế, vị trí của sĩ quan tại Ban CHQS cấp xã vẫn nằm trong hệ thống chỉ huy của quân đội, thực hiện các nhiệm vụ quân sự đặc thù theo Luật Dân quân tự vệ và Luật Sĩ quan. Sự tham gia này nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về quốc phòng, đảm bảo tính chính quy, chuyên nghiệp trong huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu tại chỗ. Đây là sự mở rộng không gian hoạt động chiến đấu của quân đội phù hợp với đặc điểm của chiến tranh nhân dân trong tình hình mới.

Bác bỏ quan điểm “Quân sự hóa cơ sở” hay “Can thiệp vào dân sự”. Luận điệu này nhằm mục đích gây tâm lý e dè, ngăn cách giữa chính quyền dân sự và quân đội. Tuy nhiên, Kết luận 228-KL/TW đã xác định rõ: sĩ quan quân đội tham gia Ban CHQS cấp xã đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy đảng địa phương và sự quản lý của chính quyền xã. Họ không làm thay chức năng của chính quyền mà là lực lượng phối hợp, hỗ trợ đảm bảo an ninh, trật tự và an sinh xã hội. Sự hiện diện của họ làm cho hệ thống chính trị cơ sở thêm vững mạnh, kỷ cương, từ đó phục vụ người dân tốt hơn.

Bác bỏ luận điệu “Làm suy giảm khả năng tác chiến”. Một số ý kiến cho rằng đưa sĩ quan về xã là làm “loãng” lực lượng, giảm sức mạnh của các đơn vị chủ lực. Đây là cách nhìn phiến diện về sức mạnh quân sự. Sức mạnh của Quân đội nhân dân Việt Nam không chỉ nằm ở số lượng súng đạn mà ở khả năng huy động sức mạnh của toàn dân. Đưa sĩ quan về xã là tăng cường “chiều sâu chiến lược”, tạo ra mạng lưới chỉ huy thông suốt và khả năng động viên quốc phòng cực nhanh khi có biến. Một quân đội mạnh phải có gốc rễ vững chắc trong dân. Việc củng cố cơ sở xã chính là củng cố hậu phương chiến lược, là nhân tố quyết định thắng lợi trong mọi cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc.

Để chủ trương đưa sĩ quan về cơ sở thực sự phát huy giá trị, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp như:

Hoàn thiện khung pháp lý và chế độ chính sách: Đảng ủy Chính phủ cần khẩn trương ban hành các nghị định sửa đổi về tổ chức bộ máy và phụ cấp đối với cán bộ quân sự cấp xã. Cần có quy định rõ ràng về mối quan hệ công tác, thẩm quyền và trách nhiệm của sĩ quan quân đội khi tham gia vào cơ cấu chính quyền địa phương để tránh chồng chéo.

Lựa chọn và đào tạo đội ngũ sĩ quan tinh nhuệ: Ưu tiên lựa chọn những sĩ quan có bản lĩnh chính trị vững vàng, kinh nghiệm tham mưu và đặc biệt là năng lực vận động quần chúng. Cần tập trung bồi dưỡng kiến thức nâng cao trình độ lý luận chính trị, quản lý nhà nước, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin và kiến thức về kinh tế, văn hóa địa phương cho đội ngũ này.

Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng địa phương: Các cấp ủy tỉnh, xã phải trực tiếp chỉ đạo, giao nhiệm vụ và kiểm tra định kỳ hoạt động của Ban CHQS cấp xã. Phải tạo điều kiện thuận lợi để các đồng chí sĩ quan phát huy năng lực, đồng thời bảo đảm thực hiện tốt chính sách hậu phương quân đội để họ yên tâm gắn bó với cơ sở, nhất là ở vùng sâu, vùng xa.

Phát huy vai trò giám sát của Nhân dân: Phải thực hiện đúng phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” trong các hoạt động quốc phòng địa phương. Khi người dân được tham gia vào quá trình xây dựng thế trận quốc phòng, họ sẽ là người giám sát công tâm nhất và là cộng sự đắc lực nhất của các sĩ quan quân đội.

Chủ trương đưa sĩ quan quân đội về tham gia Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là một quyết sách hoàn toàn đúng đắn, mang tầm nhìn chiến lược của Đảng trong kỷ nguyên mới. Đây không chỉ là biện pháp kỹ thuật về tổ chức cán bộ mà là một bước chuyển tư duy quan trọng nhằm củng cố quốc phòng từ gốc rễ, lấy “thế trận lòng dân” làm bức tường thành bất khả xâm phạm.

Việc nhận thức đúng đắn bản chất khoa học của chủ trương này và kiên quyết đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái là trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên. Khi Quân đội và Nhân dân hòa quyện làm một tại cơ sở dưới sự lãnh đạo của Đảng, chúng ta sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp to lớn, bảo đảm cho đất nước phát triển nhanh, bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.

Nguyễn Tiến Dũng