Trình diễn tái hiện nghi lễ “Tống cựu nghinh tân”

QPTĐ-Để phát huy giá trị các nghi lễ Tết tiêu biểu của cung đình cũng như những phong tục tết dân gian truyền thống của Thăng Long-Đông Đô-Hà Nội, sáng 10-2, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long-Hà Nội đã tổ chức chương trình: Trình diễn tái hiện nghi lễ “Tống cựu nghinh tân” tại Khu di sản Hoàng thành Thăng Long, Hà Nội. Dự chương trình có các đồng chí: Ngô Lê Văn, Thứ trưởng Bộ ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban UNESCO Việt Nam; Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội; Vũ Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội; ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam; tham dự chương trình còn có lãnh đạo một số bộ, ngành Trung ương; các đại sứ quán trên địa bàn Thủ đô; các sở, ngành của Thành phố.

Chương trình là thể nghiệm những lễ nghi trong dịp Tết Nguyên đán đã từng diễn ra trong cung đình Thăng Long xưa, thể hiện mong muốn hưng thịnh cho quốc gia, bình an, no ấm cho nhân dân, bao gồm các hoạt động: Nghi lễ Thả cá Chép tiễn ông Công ông Táo về trời: Nghi lễ thả cá chép vào ngày ông Công ông Táo là một phong tục truyền thống của người Việt Nam, thể hiện lòng thành kính với các Táo quân. Vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch hàng năm, trong cung đình cũng như các gia đình thực hiện nghi lễ cúng tiễn ông Công, ông Táo về trời, cầu mong sự bình an, thịnh vượng cho quốc gia và gia đình vào năm mới. Trong văn hóa dân gian Việt Nam, cá chép gắn liền với một truyền thuyết nổi tiếng về việc hóa rồng. Cá chép trở thành biểu tượng cho sự kiên trì, bền bỉ, may mắn với ý chí, sức mạnh và sự thành công. Sau một thời gian tìm hiểu, sưu tầm và nghiên cứu kỹ lưỡng, hàng năm, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội  phỏng dựng nghi lễ này với mong muốn lưu giữ một nét đẹp văn hóa truyền thống độc đáo của đất Hà thành trong những dịp Tết đến Xuân về.

Lễ  thướng tiêu (lễ dựng Nêu): Cây nêu ngày Tết là một phong tục truyền thống của người Việt Nam, thường được dựng vào dịp Tết Nguyên đán. Đây là một cây tre cao, thẳng, được tỉa hết cành lá, chỉ để lại một ít lá trên ngọn. Trên ngọn cây thường treo các vật phẩm mang ý nghĩa tâm linh như lá bùa, cờ ngũ sắc, chuông gió... tùy theo phong tục của từng địa phương. Việc dựng cây nêu mang ý nghĩa xua đuổi tà ma, bảo vệ gia đình khỏi những điều xấu xa và cầu mong một năm mới bình an, may mắn. Cây nêu được dựng vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch, sau lễ tiễn ông Táo về trời, và hạ xuống vào ngày mùng 7 tháng Giêng, kết thúc kỳ nghỉ Tết. Nhiều năm nay vào ngày 23 tháng Chạp tại Trung tâm bảo tồn Di sản Thăng Long Hà Nội tái hiện phong tục Dựng nêu và Hạ nêu nhằm lưu giữ một trong những nét văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam.

Lễ đổi gác: Việc canh gác và bảo vệ cung thành được các triều đại phong kiến tổ chức vô cùng nghiêm ngặt, đổi gác là một nghi thức quan trọng diễn ra hàng ngày trong cấm thành Thăng Long và triều Đại nhà Lê cũng không ngoại lệ. Ra vào cung phải có sắc chỉ của Vua mới được ra vào cửa cấm. Nếu có lệnh truyền triệu viên quan nào, ban ngày thì dùng bài ngà, cờ lệnh, ban đêm dùng hổ phù, cờ lệnh, lúc ấy quân hộ vệ mới được mở cửa thành. Để đảm bảo nhiệm vụ canh giữ, luật quy định binh lính phải đến đúng giờ, đúng quân số và chuẩn bị đầy đủ các công cụ hỗ trợ.

Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long, Hà Nội giới thiệu màn tái hiện nghi thức đổi gác mang tính phỏng dựng và có yếu tố sáng tạo với mong muốn thông qua giới thiệu và tái hiện các nghi thức trong cung đình xưa sẽ góp phần tạo nên sức sống trường tồn cho các di sản văn hóa lịch sử truyền thống, đem tới cho công chúng hôm nay những trải nghiệm độc đáo trong không gian thiêng liêng của Hoàng thành Thăng Long với hơn 1.000 năm lịch sử.

Văn Tuân