Bài 3: Xây dựng môi trường văn hóa tăng khả năng “miễn dịch”
QPTĐ-Trong thời đại số, mạng xã hội không chỉ là công cụ kết nối, chia sẻ thông tin mà còn tác động trực tiếp đến tư tưởng, lối sống, văn hóa ứng xử của mỗi cá nhân. Đối với cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Thủ đô, việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên không gian mạng không chỉ góp phần phòng, chống “diễn biến hòa bình”, ngăn chặn thông tin xấu độc mà còn nâng cao bản lĩnh chính trị, giữ gìn và lan tỏa phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ”, nét đẹp văn hóa người chiến sĩ Thủ đô trong tình hình mới.
Lan tỏa cái đẹp trên môi trường số
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và mạng xã hội đã tạo ra những thay đổi sâu sắc trong đời sống xã hội. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh có kết nối internet, mỗi người có thể tiếp cận lượng thông tin khổng lồ, trao đổi, chia sẻ quan điểm và tham gia các hoạt động xã hội trên không gian mạng. Đây vừa là cơ hội thuận lợi để tuyên truyền, giáo dục, lan tỏa thông tin tích cực, vừa đặt ra nhiều thách thức đối với công tác quản lý tư tưởng, xây dựng văn hóa trong quân đội.
Những năm gần đây, cùng với sự gia tăng nhanh chóng của các nền tảng số như Facebook, TikTok, YouTube, Instagram…, lượng thông tin xuất hiện trên không gian mạng ngày càng đa dạng, phức tạp. Bên cạnh những nội dung tích cực, hữu ích vẫn tồn tại không ít thông tin xấu độc, phản cảm, sai sự thật, cổ súy lối sống lệch chuẩn, thực dụng. Các thế lực thù địch, phản động triệt để lợi dụng môi trường này để phát tán luận điệu xuyên tạc, kích động chống phá Đảng, Nhà nước và quân đội.
Đáng lo ngại là nhiều nội dung độc hại hiện nay được ngụy trang dưới hình thức giải trí, “phân tích thời sự”, livestream hoặc clip ngắn có nội dung giật gân, dễ thu hút người xem. Một số video sử dụng hình ảnh bắt mắt, âm thanh hấp dẫn, cách dẫn dắt khéo léo nhằm tác động đến nhận thức của người dùng, đặc biệt là giới trẻ.
Đối với cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Thủ đô, nếu thiếu bản lĩnh chính trị, thiếu khả năng “miễn dịch” trước các thông tin tiêu cực đó rất dễ bị ảnh hưởng về nhận thức, tư tưởng và lối sống. Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp cán bộ trẻ dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội, chạy theo các xu hướng thiếu lành mạnh, ảnh hưởng đến chất lượng học tập, huấn luyện và thực hiện nhiệm vụ, đặc biệt là lực lượng dân quân tự vệ nếu không có “áo giáp sắt” rất dễ bị kích động, lôi cuốn theo chiêu trò của các thế lực thù địch, sao nhãng việc học tập rèn luyện của bản thân “bỏ quên” tương lai vào những chiêu trò vô bổ.
Không gian mạng hiện nay không chỉ là nơi tiếp nhận thông tin mà còn trở thành môi trường phản ánh hình ảnh, tác phong, văn hóa ứng xử của mỗi cán bộ, chiến sĩ. Chỉ một bình luận thiếu chuẩn mực, một hành động đăng tải thiếu suy nghĩ cũng có thể gây tác động tiêu cực, ảnh hưởng đến uy tín của cá nhân và đơn vị. Chính vì vậy, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên không gian mạng cần được xác định là nhiệm vụ quan trọng trong công tác giáo dục chính trị tư tưởng của lực lượng vũ trang Thủ đô. Đây không chỉ là giải pháp phòng ngừa tác động tiêu cực của mạng xã hội mà còn góp phần xây dựng hình ảnh người quân nhân cách mạng mẫu mực trong thời đại số. Nói về nội dung này Thượng sĩ Nguyễn Quý Trung Hiếu, Chiến sĩ Đại đội Công binh Vật cản Tiểu đoàn Công binh 544, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội chia sẻ: Đơn vị chúng tôi quản lý rất chặt chẽ việc sử dụng điện thoại thông minh theo đúng quy định của Quân đội. Nhưng quan trọng hơn là mỗi chiến sĩ đều được giáo dục để hiểu rõ trách nhiệm của mình khi sử dụng mạng xã hội. Chúng tôi luôn nhắc nhau không đăng tải hình ảnh liên quan đến hoạt động quân sự, không để lộ bí mật đơn vị; đồng thời cần biết chọn lọc thông tin, sử dụng mạng xã hội có mục đích rõ ràng và dành nhiều thời gian hơn cho học tập, rèn luyện và các hoạt động thực tế.
Thời gian qua, nhiều cơ quan, đơn vị trong lực lượng vũ trang Thủ đô đã chủ động đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền trên internet và mạng xã hội. Các fanpage, website, nhóm truyền thông nội bộ thường xuyên đăng tải thông tin chính thống, gương người tốt, việc tốt, hình ảnh đẹp trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, giúp dân phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn… Qua đó góp phần lan tỏa giá trị tích cực, định hướng dư luận và nâng cao nhận thức cho bộ đội.
Nhiều cán bộ, đoàn viên thanh niên đã phát huy vai trò xung kích trên không gian mạng, tích cực chia sẻ thông tin tích cực, đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, thù địch bằng cách làm linh hoạt, phù hợp với tâm lý người trẻ. Thay vì tuyên truyền khô cứng, nhiều nội dung được thể hiện bằng video ngắn, infographic, hình ảnh trực quan, sinh động, tạo sức lan tỏa rộng rãi.
Môi trường văn hóa “lá chắn thép” trên nền tảng số
Để xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên không gian mạng, trước hết cần nâng cao nhận thức cho cán bộ, chiến sĩ về vai trò, tác động của mạng xã hội đối với đời sống xã hội và nhiệm vụ quân sự, quốc phòng. Mỗi quân nhân phải nhận thức rõ rằng việc sử dụng mạng xã hội không đơn thuần là nhu cầu cá nhân mà còn liên quan trực tiếp đến hình ảnh, uy tín của quân đội và đơn vị.
Theo đó, các cơ quan, đơn vị cần tăng cường giáo dục kỹ năng sử dụng internet và mạng xã hội an toàn, văn minh; hướng dẫn cán bộ, chiến sĩ cách nhận diện thông tin xấu độc, thông tin giả, thông tin chưa được kiểm chứng. Đồng thời quán triệt nghiêm các quy định về bảo vệ bí mật quân sự, bí mật Nhà nước trong quá trình sử dụng mạng xã hội. Nội dung quan trọng là xây dựng văn hóa ứng xử chuẩn mực trên không gian mạng. Cán bộ, chiến sĩ cần giữ thái độ đúng mực khi bình luận, chia sẻ thông tin; không phát ngôn cực đoan, thiếu chuẩn mực; không tham gia tranh cãi tiêu cực hoặc chia sẻ các nội dung phản cảm, độc hại.
Bên cạnh công tác giáo dục, các cơ quan chức năng cần tăng cường quản lý, kiểm tra việc sử dụng mạng xã hội trong đơn vị; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh các biểu hiện lệch chuẩn. Cấp ủy, chỉ huy các cấp phải thường xuyên nắm bắt tình hình tư tưởng bộ đội, chủ động định hướng dư luận trước những vấn đề phức tạp, nhạy cảm xuất hiện trên mạng.
Thực tế cho thấy, ở những đơn vị duy trì tốt nền nếp sinh hoạt, xây dựng môi trường văn hóa phong phú, lành mạnh thì cán bộ, chiến sĩ ít bị lệ thuộc vào mạng xã hội hơn. Vì vậy, cùng với quản lý internet, các đơn vị cần quan tâm tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, sinh hoạt tập thể nhằm tạo môi trường giải trí tích cực cho bộ đội.
Đặc biệt, cần phát huy vai trò của tổ chức đoàn thanh niên trong xây dựng văn hóa số. Đoàn viên, thanh niên là lực lượng sử dụng mạng xã hội nhiều nhất, đồng thời cũng là lực lượng có khả năng lan tỏa mạnh mẽ các giá trị tích cực. Các phong trào như “mỗi ngày một tin tốt, mỗi tuần một câu chuyện đẹp”, xây dựng trang truyền thông thanh niên quân đội… cần tiếp tục được nhân rộng. Cùng với đó, việc biểu dương, khen thưởng kịp thời những tập thể, cá nhân có cách làm hay trong tuyên truyền tích cực, đấu tranh phản bác thông tin sai trái trên không gian mạng cũng có ý nghĩa quan trọng trong tạo động lực và sức lan tỏa.
Theo Thiếu tướng Nguyễn Xuân Yêm, Nguyên Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội: Đấu tranh chống lại kẻ thù trên không gian mạng đây là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài và đặc biệt quan trọng. Trong bối cảnh hiện nay, không gian mạng đã trở thành một “mặt trận” mới. Vì vậy, mỗi cán bộ, chiến sĩ phải là một “chiến sĩ” kiên cường trên mặt trận ấy. Để làm được điều đó, cần tiếp tục tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng; nâng cao nhận thức về âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch; xây dựng ý thức tự giác, trách nhiệm trong sử dụng mạng xã hội. Bên cạnh đó, phải phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên; kết hợp chặt chẽ giữa quản lý, giáo dục với định hướng dư luận; xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, tạo điều kiện để bộ đội phát triển toàn diện.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ hiện nay, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên không gian mạng không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ lâu dài đối với lực lượng vũ trang Thủ đô. Mỗi cán bộ, chiến sĩ cần phát huy tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh chính trị, ý thức tự giác trong sử dụng mạng xã hội; chủ động lan tỏa thông tin tích cực, đấu tranh với cái xấu, cái sai.
Có thể khẳng định, việc xây dựng “lá chắn văn hóa” vững chắc trên không gian mạng chính là góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng, bảo vệ phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ”, xây dựng lực lượng vũ trang Thủ đô vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Sỹ Anh
