Phát huy tinh thần "Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên" trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

QPTĐ-Kỷ niệm 95 năm thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3/1931- 26/3/2026) vừa qua, chúng ta thấy tự hào khi thanh niên luôn là lực lượng xung kích, đi đầu trong mọi phong trào hành động cách mạng; từ những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc đến công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay. Tinh thần “đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên” đã trở thành phương châm hành động, thể hiện rõ nét trách nhiệm, khát vọng cống hiến và vai trò tiên phong của tuổi trẻ Việt Nam. Tinh thần đó không chỉ là khẩu hiệu cổ vũ phong trào thanh niên mà còn là giá trị truyền thống quý báu được hun đúc qua nhiều thế hệ. Dưới sự lãnh đạo của Đảng ta và sự dẫn dắt của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, lớp lớp thanh niên Việt Nam đã không ngừng phát huy nhiệt huyết, trí tuệ, sẵn sàng dấn thân vào những lĩnh vực khó khăn, gian khổ nhất vì lợi ích của đất nước và Nhân dân. Hiện nay, khi đất nước đang bước vào thời kỳ phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, việc tiếp tục phát huy tinh thần “đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên” càng trở nên quan trọng, góp phần khơi dậy sức mạnh to lớn của tuổi trẻ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

 Ý nghĩa của tinh thần “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên”.

Tinh thần “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên” thể hiện trước hết ở ý thức trách nhiệm cao của thanh niên đối với đất nước và xã hội. Đây là sự sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ mà Tổ quốc và Nhân dân giao phó, dù đó là những công việc khó khăn, gian khổ hay nguy hiểm. Tinh thần này phản ánh phẩm chất cao đẹp của tuổi trẻ: nhiệt huyết, dũng cảm, sáng tạo và luôn khát khao cống hiến. Về bản chất, tinh thần này bao hàm ba nội dung cơ bản là: (1) Tinh thần xung kích, tiên phong. Thanh niên là lực lượng trẻ, giàu sức sáng tạo và năng động nên thường được giao đảm nhiệm những nhiệm vụ mới, khó, đòi hỏi sự dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo, dám vượt qua khó khăn thử thách. Khi đất nước cần, thanh niên luôn là lực lượng đi đầu, sẵn sàng dấn thân vào những lĩnh vực mới, những vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. (2) Tinh thần tình nguyện và cống hiến. Thanh niên không chỉ hoàn thành nhiệm vụ được giao mà còn tự nguyện tham gia những hoạt động vì cộng đồng, vì sự phát triển chung của xã hội. Đây là biểu hiện sinh động của lòng yêu nước và trách nhiệm xã hội của tuổi trẻ. (3) Tinh thần sáng tạo và vượt khó. Khi đối mặt với khó khăn, thử thách, thanh niên không lùi bước mà tìm cách vượt qua bằng bản lĩnh, trí tuệ, ý chí và sự sáng tạo; nhờ tinh thần này mà nhiều sáng kiến, mô hình mới, giải pháp hiệu quả đã ra đời, góp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nước. Tinh thần “đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên” vì vậy không chỉ là khẩu hiệu hành động mà còn là giá trị văn hóa, là bản sắc của tuổi trẻ Việt Nam, thể hiện niềm tin, sự kỳ vọng của toàn xã hội đối với thế hệ trẻ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Tinh thần xung kích của thanh niên trong lịch sử cách mạng Việt Nam

Lịch sử dân tộc Việt Nam đã chứng minh rằng ở bất cứ giai đoạn nào, thanh niên cũng luôn là lực lượng tiên phong trong các phong trào cách mạng. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và tư tưởng của Hồ Chí Minh, thanh niên Việt Nam đã phát huy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân và đế quốc, đã có hàng triệu thanh niên Việt Nam đã lên đường ra trận với tinh thần “quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”. Các phong trào như “Ba sẵn sàng”, “Năm xung phong” đã thu hút đông đảo thanh niên tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu, bảo vệ hậu phương và xây dựng tiền tuyến. Quá trình này, có nhiều tấm gương thanh niên anh hùng đã trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm và tinh thần cống hiến (Võ Thị Sáu, Nguyễn Viết Xuân, Nguyễn Văn Thạc, Đặng Thùy Trâm...). Sau khi đất nước thống nhất, thanh niên tiếp tục phát huy tinh thần xung kích trong công cuộc khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng lại đất nước. Hàng vạn thanh niên đã tình nguyện đến những vùng kinh tế mới, vùng sâu, vùng xa để lao động sản xuất, góp phần phát triển kinh tế – xã hội. Bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, tinh thần “đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên” tiếp tục được thể hiện thông qua các phong trào như “Thanh niên lập nghiệp, khởi nghiệp”, “Tuổi trẻ sáng tạo”, “Thanh niên tình nguyện vì cộng đồng”, “Thanh niên sản xuất kinh doanh giỏi”, “Phong trào sinh viên 5 tốt” (đạo đức tốt; học tập- nghiên cứu tốt; thể lực tốt; tình nguyện tốt và hội nhập tốt). Những phong trào này đã khơi dậy mạnh mẽ tiềm năng và sức sáng tạo của thanh niên, đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước.

Vai trò của thanh niên Việt Nam trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, thanh niên Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò xung kích trên nhiều lĩnh vực. Trước hết, thanh niên là lực lượng đi đầu trong lao động sáng tạo và phát triển kinh tế. Với trình độ học vấn ngày càng cao, khả năng tiếp cận khoa học, công nghệ nhanh chóng, thanh niên đang góp phần quan trọng vào quá trình đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức. Thứ hai, thanh niên là lực lượng xung kích trong các hoạt động tình nguyện vì cộng đồng. Các chương trình như xây dựng nông thôn mới, bảo vệ môi trường, hiến máu nhân đạo, hỗ trợ người dân vùng thiên tai đã thu hút hàng triệu lượt thanh niên tham gia. Qua đó, tinh thần đoàn kết, trách nhiệm xã hội của tuổi trẻ ngày càng được khẳng định. Thứ ba, thanh niên giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ Tổ quốc. Trong Quân đội, thanh niên chiếm tỷ lệ lớn, là lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, biển đảo của đất nước. Bên cạnh đó, thanh niên còn là lực lượng tiên phong trên không gian mạng, tích cực đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và giữ vững ổn định chính trị – xã hội của đất nước.

Biện pháp phát huy tinh thần “đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên” trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam

Để tinh thần này tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội, các chủ thể có liên quan cần thực hiện đồng bộ một số biện pháp chủ yếu sau:

Một là, cần tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức và lối sống cho thanh niên. Đây là nền tảng kiến thức, động lực niềm tin rất quan trọng để hình thành ý thức, trách nhiệm, lòng yêu nước và khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ. Là nguồn kế cận, kế tiếp có uy tín của nước nhà, trong khai mở tư duy và tầm nhìn của mình, mỗi thanh niên cần lưu ý “đừng hỏi Tổ quốc đã làm gì cho ta, mà hãy tự hỏi rằng ta đã làm gì cho Tổ quốc hôm nay” (!?). Thanh niên là lực lượng xung kích, quyết định tương lai đất nước, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh luôn xác định thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của dân tộc; nếu thiếu lý tưởng sống, thanh niên dễ rơi vào trạng thái mất phương hướng, sống thực dụng, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển lâu dài của đất nước. Do đó, việc các tổ chức Đoàn tiến hành tốt công tác giáo dục lý tưởng, khơi dậy niềm tin sẽ giúp mỗi thanh niên xác định rõ mục tiêu sống, trách nhiệm với Tổ quốc và Nhân dân.

Thanh niên hăng hái lên đường nhập ngũ.

Hai là, cần tạo môi trường và điều kiện thuận lợi để thanh niên phát huy tài năng và sáng tạo. Bởi thanh niên là nguồn lực sáng tạo to lớn của xã hội; với các đặc điểm nổi bật: Năng động, nhạy bén, dám nghĩ, dám làm, dễ tiếp cận cái mới. Nếu được tạo điều kiện thuận lợi (cơ chế, chính sách, môi trường), họ sẽ phát huy mạnh mẽ tư duy sáng tạo trong học tập, nghiên cứu khoa học, đổi mới trong cách nghĩ, cách làm. Ngược lại, nếu thiếu môi trường phù hợp cho thanh niên hoạt động, cống hiến, thì tiềm năng này dễ bị lãng phí, thậm chí bị bỏ xót nguồn tài nguyên vốn dĩ là thứ “tài sản quý nhất của đất nước”- nguồn nhân lực trẻ xã hội. Các cơ chế, chính sách hỗ trợ khởi nghiệp, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo sẽ giúp thanh niên có cơ hội đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của đất nước.

Ba là, cần đẩy mạnh các phong trào hành động cách mạng của thanh niên. Nhằm phát huy tối đa vai trò xung kích, tiên phong, sáng tạo của thanh niên; thanh niên luôn là lực lượng trẻ, khỏe, nhiệt huyết, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới và dấn thân cho sự nghiệp phát triển đất nước. Thông qua các phong trào hành động cách mạng, thanh niên có môi trường để thể hiện tinh thần trách nhiệm, tham gia giải quyết những nhiệm vụ khó khăn, cấp bách của đời sống xã hội (tình nguyện giúp Nhân dân xóa đói, giảm nghèo, khắc phục thiên tai, bão lũ; hiến máu nhân đạo cứu người; các hoạt động tình nguyện vì cộng đồng (mùa hè xanh, xuân tình nguyện, tiếp sức mùa thi, trồng hàng triệu cây xanh bảo vệ rừng, giảm giác thải nhựa...). Đây là cách cụ thể để biến tiềm năng của thanh niên thành hành động thực tiễn sinh động mang ý nghĩa xã hội rất cao. Những phong trào thiết thực của thanh niên Việt Nam trong thời gian qua gắn với nhiệm vụ chính trị và nhu cầu của xã hội sẽ là môi trường rèn luyện, thử thách và trưởng thành của tuổi trẻ.

Bốn là, cần phát huy vai trò của tổ chức Đoàn và các tổ chức thanh niên trong việc tập hợp, đoàn kết và định hướng hoạt động của thanh niên. Bởi lẽ, thanh niên là lực lượng đông đảo, đa dạng trong xã hội, hoạt động trên nhiều lĩnh vực khác nhau, cần có lực lượng nòng cốt để tập hợp, dẫn dắt và định hướng hành động cụ thể; nếu thiếu những tổ chức với vai trò dẫn dắt suy nghĩ, hành động, thì thanh niên dễ bị phân tán, thiếu sự liên kết nhóm, và sẽ khó phát huy sức mạnh tổng hợp của tuổi trẻ và Đoàn TNCS Hồ Chí Minh chính là lực lượng nòng cốt nhất để tập hợp, hướng thanh niên vào các phong trào hành động cách mạng, xây dựng khối đoàn kết thống nhất, vững chắc (nhà trường- xã hội; thành thị- nông thôn; miền xuôi- miền ngược; đất liền- hải đảo). Thông qua các chương trình hành động phong phú và sáng tạo, tổ chức Đoàn sẽ tiếp tục khơi dậy tinh thần “xung kích, đổi mới, sáng tạo” và trách nhiệm hành động của tuổi trẻ vì một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng và phát triển bền vững trong Kỷ nguyên vươn mình.

Tinh thần “đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên” là biểu tượng cao đẹp của tuổi trẻ Việt Nam, thể hiện lòng yêu nước, ý chí vượt khó và khát vọng cống hiến của các thế hệ thanh niên. Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, tinh thần ấy đã góp phần làm nên những thắng lợi vẻ vang của dân tộc. Trong thời kỳ mới, khi đất nước đang đứng trước những cơ hội phát triển lớn lao, việc tiếp tục phát huy tinh thần xung kích của thanh niên càng có ý nghĩa quan trọng. Mỗi thanh niên cần không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ và bản lĩnh để sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ mà Tổ quốc giao phó. Với nhiệt huyết, trí tuệ và khát vọng cống hiến, tuổi trẻ Việt Nam chắc chắn sẽ tiếp tục phát huy tốt truyền thống vẻ vang, góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh, hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững đất nước theo Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Thượng tá, Ths Phan Huy Hùng-Trung tá, Ths Lê Đức Cương

 Khoa tâm lý học quân sự, Học viện Chính trị